Molendal

De brug zit er nu goed in. De rail in de helixen is zodanig bijgesteld dat de ontsporingen nu niet meer zo vaak voor komen. De hellingen in de helixen zijn zodanig afgesteld dat er voldoende geklommen wordt en toch niet te steil zijn voor de treinen. Daarmee was de tijd gekomen om de helixen te fixeren. Er zijn in elke helix aan de binnenzijde vier houten staken gelijmd. Aan die staken zijn houten uitleggers gelijmd, die op hun beurt weer aan de helix gelijmd zijn. Elke omwenteling zit zo vier keer verlijmd en is voldoende gefixeerd. Daarna zijn de schroefdraden er uit gehaald, die waren alleen maar nodig voor het goed in de hoogte stellen van de helixen. Na verwijdering van de schroefdraden en verlijming blijken de helixen erg stabiel en rigide te zijn. Mooi zo.

Ook het opstelterrein en de blokbeveiliging blijken goed te functioneren. Blokbeveiliging in de helixen is nog steeds buiten gebruik, de rijstroom is tijdelijk aangesloten om testritten mogelijk te maken. Dus nog een leuk klusje te gaan.

En dat is best een heel gehannes. De brug zelf is nogal groot en fragile. In ware grootte waarschijnlijk minder een issue, met al die stalen balken. Maar in 1:160 worden die stalen balken fragiele staakjes. Dus het was een puzzeltje om er achter te komen hoe je de brug precies op de goede plek, hoogte, breedte, en op de juiste punten stevig ondersteund, onder de rail te krijgen.

Maar alles bij elkaar best een mooi gezicht. De eerste proefrit over de brug moet nog plaatsvinden, want ik wil eerst alle gelijmde delen goed laten uitharden. En dan zit het eerste deel van het landschap op zijn plek.

Tja, zo snel gaat dat allemaal niet. Bij de testritten bleken er nog te vaak ontsporingen op te treden. Dus testen, testen en nog eens testen. Blijkt dat het leggen van de rail toch een veel secuurder werkje is dan ik dacht toen ik de wokkels aanlegde: Er traden nog vaak ontsporingen op. Dat is vaak te verhelpen door hier en daar wat bij te buigen, en weer opnieuw … testen! Er zijn twee helixen: oost en west. Ik doe alsof ik richting noorden kijk als ik voor de modelspoorbaan sta. Ook al hoeft dat in werkelijkheid natuurlijk niet zo te zijn. Bovenin de helixen moet in het midden de brug aangesloten worden. Dat is aan de ene kant een kwestie van aansluiten. Aan de andere kant (in mijn geval de oostkant) was het een kwestie van net zo lang passen en meten tot het allemaal precies goed uit kwam. Daar moet het immer sluiten. Dus dat heb ik een keer gelegd, niet goed gevonden, opgebroken, opnieuw gelegd, nog eens getest, weer niet goed gevonden en voor de derde keer gelegde. De derde keer was acceptabel en leverde geen rare ontsporingen of stroomonderbrekingen meer op.

Op deze detail foto zie je de westelijke helix. Je ziet dat er schroefdraden verticaal zijn gemonteerd om alle hellingen precies te kunnen afstellen: heel precies kan je zo afstellen wat je treinen nu wel en niet precies aan hellingen aankunnen. Daarvoor moet alles tijdelijk bedraad zijn. De blokken zijn al voorbereid, en tijdelijk bedraad, zodat overal doorgereden wordt. De definitieve bedrading volgt later. En als de hellingen precies zijn afgesteld wordt de ondersteunende functie overgenomen door vier houten staanders in het midden van elke helix, met kleine uitleggers onder de sporen. Die zijn in deze foto net gelijmd, dus overal zitten nog lijmklemmen op. De schroefdraden worden nu verwijderd, de lijmklemmen er af. En dan werken aan de defintieve bedrading, zodat er een werkende blokbeveiliging is.

Op deze foto zie je de westelijke helix, nog compleet in de lijmklemmen. En de oostelijke helix, waar de schroefdraden en lijmklemmen zijn verwijderd.

De drie modules voor het wegverkeer in aanbouw, gemonteerd op de testbank.

Ook bij het wegverkeer: Modules. De passeerplaats (op de foto in het midden) wordt een module met twee stopplaatsen en wat intelligentie, het bergstation wordt een module met stopplaats (links op de foto), het station in het dal wordt een module met een stopplaats (op de foto rechts). Alle stopplaatsen worden uitgevoerd als servo’s die een magneet voor het reedcontact van de auto’s wel of niet onder de auto bewegen.

Op de foto zie je de drie modules. Hier zijn de afzonderlijke modules al voor een deel opgebouwd. Elke module heeft de magneetband al geinstalleerd, de stopplaatsen op de goede plek, de reedcontacten (voor het signaalgeven als een auto passeert) ingebouwd in de passeerplaats. Alle drie de modules worden op een soort testbank gemonteerd, direct achter elkaar, voor het testen en afstellen van de servo’s en het inregelen van de “intelligentie”.

Voor de liefhebbers: De “intelligentie” is een S8 servo decoder van miniatuura.nl met bijbehorende input print. Zo kan je relatief makkelijk de servo’s tunen en aansturen.

Om te weten of alles wel gaat rijden zoals ik wil, maak ik ook een testcircuit voor de autos. Ik wil met een Dremel 3.2mm frees een sleuf maken, houtlijm in de sleuf, en de magneetstrip vastdrukken in de sleuf met lijm. Daarna de rijbaan opschuren, afsmeren met vulmiddel, opnieuw opschuren, en dan verven. Maar dan moeten de autoos natuurlijk op het eindresultaat wel kunnen rijden. En je wilt niet je modules moeten opbreken omdat dat niet werkt. Vooraf testen op het testcircuit dus!

Ik ben dus nog niet klaar voor het tunen en testen, dat komt dus nog.

Het is zo ver, na heel veel noeste arbeid, de lus voor het treinverkeer is gesloten. Je kunt het zien tussen de twee wokkels in, in het midden: De tijdelijke brug kan bereden worden. Het treinverkeer kan nu vanuit het station aan de ene kant omhoog, over de brug, aan de andere kan weer omlaag en dan terug het station in. Alle twee de richtingen uit. Dat heft even geduurd, maar het is zo ver.

De blokbeveiliging in de wokkels is nog niet gereed, dus ik moet nog even handmatig er voor zorgen dat ik geen twee treinen laat botsen. Het roestrijden is inmiddels gebeurd, de treinen rijden aardig door. Er zijn nog wel een paar plekken waar de treinen bijna altijd ontsporen of wagons verliezen, daar moeten nog heel wat testritjes en subtiele railbuigingen aan worden besteed. Ook het bijstellen van de hellingen op de schroefdraden, daar moet nog het nodige aan gebeuren om te zorgen dat de treinen de hellingen wel op kunnen en het een mooi glooiend geheel wordt: Nu zijn er nog wat steile en vlakke stukken niet helemaal in evenwicht.

Dus nu: Testritten, testritten, testritten, en subtiele tuning van de infra. Net zo lang totdat ik er voldoende vertrouwen in heb om aan de volgende stap te beginnen: Het wegverkeer er in. En parallel aan de testritten de wokkels onder blokbeveiliging brengen.

Kortom, de eerste ritten zijn gereden!

Op de baan gaat in de uiteindelijke vorm ook nog sprake zijn van wegverkeer dat echt moet gaan rijden. Op dit moment zijn een bus en een vrachtwagen voorzien die vanuit het hoofdstation in het dal naar het bergstation op de westelijke wokkel zullen gaan rijden.

Dit is gebaseerd op het faller car systeem, dat zijn autootjes die als maar door rijden en met een magneetje onder de sturende voorwielen een metalen draad volgen die onder het wegdek is weggewerkt. De accu en aandrijving zitten in het autootje zelf, zodat er dus geen voeding vanaf de baan nodig is.

Voor mijn baan maak ik geen gebruik van de standaard rijdraad die door Faller voorzien is, maar van een magneetstrip. Dit zorgt voor een sterkere aantrekkingskracht tussen het autootje en de te volgen koers: Autootjes die gebruik maken van de normale rijdraad raken nog wel eens “de draad kwijt”, en hobbelen zo volkomen autonoom en willekeurig van de baan af tegen het eerste beste obstakel aan.

De autootjes hebben ook een reed schakelaar, die met een magneet onder de baan open getrokken kan worden. Dan opent de schakelaar in de auto, en de auto stopt. Het is dus een kunst om op de juiste plekken in de baan beweegbare mageneten te verwerken, die je op afstand wel of niet onder de reedschakelaar van de auto kan bewegen. Magneet er onder, auto stopt. Magneet weer weg, auto rijdt weer door.

Met gebruikmaking van die principes heb ik dus bedacht dat de twee autootjes over 1 enkele rijdraad heen en weer gaan rijden. Op de stations komen de autoos stil te staan onder een beweegbare magneet. Met die magneet kan ik zelf, met een schakelaartje op het schakelpaneel, sturen wanneer een auto van het station vertrekt.

Het piece de resistance is een passeerplek: Omdat beide autoos over hetzelfde traject op en neer rijden, moet de auto die omhoog rijdt de auto die naar beneden rijdt kunnen passeren. Dus komt er een automatische passeerplaats, waar de autoos op elkaar wachten. Uiteraard automatisch gestuurd, zodat dit passeer process zonder handmatig ingrijpen gebeurt. Dat gaat er magisch uitzien!

Tijdelijk naar definitief

Eerdere expirimenten

Standaard plaatwerk

Rails leggen

Electra leggen

Lade

Klemmenstrip

De Systeembeschrijving

De baan is beveiligd met een blokkensysteem. Heel old-skool, helemaal niet echt digitaal dus. Voor de beveiliging van elk blok gebruik ik een blokbeveiligingsmodule van Conrad. Soms bestel ik hem gebouwd, maar meestal als bouwpakket. Dat is leuker, want dan moet je alles lekker zelf in elkaar solderen.

Dat klinkt ingewikkelder dan het is, want de blokbeveiligingsmodule is niet veel meer dan een relais met wat fundamentele weerstandjes en diodes er omheen. Simpel: Het ene impuls (een trein rijdt het beveiligde blok in) schakelt de rijstroom vlak voor het beveiligde blok uit en zet het sein op rood. De andere impuls (een trein rijdt het beveiligde blok weer uit) schakelt de rijstroom vlak voor het beveiligde blok weer in en zet het sein op groen.

Hier zie je een gebouwde blokbeveiligingsmodule (dat groene vierkante ding in het midden) tijdelijk gemonteerd op mijn “testbed”. Jawel, speciaal om de modules te testen heb ik in een oud sigarenkistje een testbed gemaakt. Dat blijkt vooral nuttig als ik ze zelf in elkaar soldeer 🙂 Op dat testbed kan je de module zetten (zoals hierboven) en aansluiten. Dan kan je met de drukknoppen aan de linkerkant de twee verschillende impulsen geven. Aan de rechterkant kan je dan, aan de wel of niet oplichtende leds, zien of de module zich gedraagt zoals het hoort.

En zo ziet het testbed er van binnen uit. Geniaal en lekker low-tech. Helemaal zelf bedacht. 🙂 Helemaal links komen er wat draadjes in, want er moet natuurlijk wel voeding naar binnen.